Γιατί η βιταμίνη D ενισχύει το ανοσοποιητικό σου σύστημα;

Δεν είναι τυχαίο ότι η εποχή της γρίπης ξεκινά συνήθως το φθινόπωρο και τον χειμώνα, ενώ στο νότιο ημισφαίριο συμβαίνει το αντίστροφο. Τους σκοτεινούς μήνες, το σώμα μας εκτίθεται σε αυξημένο ιικό φορτίο. Γιατί όμως; 

Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι: 

1. Οι ιοί επιβιώνουν καλύτερα στο ψύχος εκτός του ξενιστή τους. 
2. Η ηλιακή ακτινοβολία μειώνεται σημαντικά. Το αποτέλεσμα της μειωμένης έκθεσης στον ήλιο: το δέρμα μας δεν μπορεί να παράγει αρκετή χοληκαλσιφερόλη – τον πρόδρομο της βιολογικά ενεργής βιταμίνης D.

Αυτό το «ηλιακό ορμονικό μόριο» έχει σημαντική επίδραση στο ανοσοποιητικό σου σύστημα. Μια καλή πρόσληψη βιταμίνης D μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη αλλεργιών, άσθματος και αναπνευστικών προβλημάτων ήδη από την εμβρυϊκή ηλικία. Παράλληλα, είναι απαραίτητη για τη δημιουργία των λεγόμενων κυτταροτοξικών Τ-κυττάρων, που παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανοσολογική άμυνα.

Η βιταμίνη D δεν ενισχύει μόνο το ανοσοποιητικό σου – συμβάλλει επίσης στην υγεία των οστών και των δοντιών, καθώς επηρεάζει την απορρόφηση του ασβεστίου από τον οργανισμό.

Σε αντίθεση με ό,τι υποδηλώνει το όνομά της, η βιταμίνη D δεν είναι στην πραγματικότητα βιταμίνη, αλλά περισσότερο μια ορμόνη. Οι βιταμίνες πρέπει συνήθως να προσλαμβάνονται μέσω της τροφής. Η βιταμίνη D, όμως, μπορεί να παραχθεί από τον ανθρώπινο οργανισμό όταν το δέρμα εκτίθεται στον ήλιο.

Σημαντική για το ανοσοποιητικό σύστημα είναι η βιταμίνη D3. Αυτή παράγεται στο δέρμα υπό την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας από μια πρόδρομη ουσία της χοληστερόλης και είναι επίσης γνωστή ως χοληκαλσιφερόλη (Cholecalciferol).

Στη Ελλάδα, η ακτινοβολία UVB κατά τους θερινούς μήνες είναι αρκετή για την παραγωγή βιταμίνης D. Ωστόσο, ειδικά το φθινόπωρο και τον χειμώνα, όταν οι μέρες είναι πιο σκοτεινές και μικρές, δεν μπορεί να παραχθεί αρκετή βιταμίνη D. Από την ηλικία των 60 ετών και μετά, η παραγωγή βιταμίνης D μέσω του δέρματος μειώνεται. Γι’ αυτό και πολλοί ηλικιωμένοι έχουν συχνά ανεπαρκή επίπεδα βιταμίνης D. Το ίδιο ισχύει και για άτομα με σκούρο δέρμα, τα οποία συχνά δεν μπορούν να παράγουν αρκετή ποσότητα της «ορμόνης του ήλιου».

Η καλύτερη μέθοδος είναι η έκθεση στον ήλιο – αλλά με τη σωστή UVB ακτινοβολία. Στο βόρειο ημισφαίριο, η μεσημεριανή ηλιακή ακτινοβολία από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο είναι επαρκής για την παραγωγή βιταμίνης D.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να εκτίθεσαι στον ήλιο για ώρες χωρίς προστασία. Σύμφωνα με ειδικούς, 30 λεπτά αρκούν για να παραχθεί επαρκής ποσότητα χοληκαλσιφερόλης. Είναι σημαντικό να γνωρίζεις ότι το αντηλιακό εμποδίζει την παραγωγή βιταμίνης D. Άρα, τα επίπεδα βιταμίνης D ωφελούνται όταν κινείσαι περιστασιακά το καλοκαίρι για περιορισμένο χρόνο χωρίς αντηλιακή προστασία.

Ακόμα και από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο, αξίζει να βγαίνεις έξω: μικρές ποσότητες βιταμίνης D παράγονται και από την πιο αδύναμη ηλιακή ακτινοβολία του φθινοπώρου και του χειμώνα.

Ως δείκτης για την αξιολόγηση της επάρκειας βιταμίνης D χρησιμοποιείται η συγκέντρωση της 25-υδροξυβιταμίνης D στο αίμα. Αυτή η συγκέντρωση αποτελεί καλό δείκτη τόσο για την πρόσληψη μέσω της διατροφής όσο και για την ενδογενή παραγωγή.

Πριν όμως καταφύγεις σε συμπληρώματα από μόνος σου, καλό είναι να μετρήσεις τα επίπεδα μέσω γιατρού και να προσαρμόσεις τη διατροφή σου ώστε να είναι πιο πλούσια σε βιταμίνη D. Επίσης, βοηθάς το ανοσοποιητικό σου αν αποφεύγεις το άγχος και αντιμετωπίζεις το θέμα με ηρεμία.

Πηγές:

[1] Robert Koch Institut (RKI): Antworten des Robert Koch Instituts auf häufig gestellte Fragen zu Vitamin D 
[2] Aghajafari F, Nagulesapillai T, Ronksley PE, Tough SC, O’Beirne M, Rabi DM. Association between maternal serum 25-hydroxyvitamin D level and pregnancy and neonatal outcomes: systematic review and meta-analysis of observational studies. BMJ. 2013 Mar 26;346:f1169. doi: 10.1136/bmj.f1169. Review. 
[3] Robert Koch Institut: Antworten des Robert Koch Instituts auf häufig gestellte Fragen zu Vitamin D 
[4] Dr. med. LüderJachens et al, Merkblatt: Sonnenlicht und Vitamin D, Gesellschaft Anthroposophischer Ärzte Deutschland